Blijf Bij Online
Wijs met media

[ A+ ] /[ A- ]

Laten we eens stil staan bij de gevolgen van sociale media voor belangrijke zaken als privacy, de betrouwbaarheid van informatie en copyright. Het zijn onderwerpen waar iedereen mee te maken heeft zodra hij of zij zich op het internet begeeft. Wat doe je wel en niet via sociale media en wat zijn de gevolgen van je online gedrag. Hoe beschermen bedrijven je privacy, wat kan je daar zelf aan doen en wat is de keerzijde van web 2.0. Kortom, hoe ga je wijs met media om. Centraal motto daarbij is “internet met een gezond gevoel van wantrouwen”, zeker als de informatie belangrijk is of je privacy in het belang is. Wees kritisch, maar laat die kritische houding je niet in de weg staan.

Iedereen kan publiceren

Met de komst van sociale media werd de drempel om zelf informatie te publiceren enorm verlaagd. Het draaide niet langer alleen om het vinden van informatie, maar ook om het zelf aanbieden van informatie. Dat bracht enorme voordelen met zich mee en zette een digitale revolutie in gang die zijn weerga niet kende. Maar die vrijheid heeft ook zijn nadelen. Want is de informatie die al die mensen op het internet zetten betrouwbaar? En hoe zijn we in staat de betrouwbare informatie van de onbetrouwbare te onderscheiden? Het ontbreekt vaak aan referenties en bronnen. Iedereen kan immers via bijvoorbeeld weblogs en Twitter nieuwsfeiten de wereld in brengen. Dit wordt door sceptici als hét grote nadeel van web 2.0 gezien.

De Wikipedia is een geweldig voorbeeld van hoe mensen samen belangeloos in korte tijd een encyclopedie van wereldformaat hebben samengesteld. De samenstellers, mensen zoals jij en wij, voelen zich zeer verantwoordelijk voor de informatie die zij toegevoegd hebben en controleren deze zeer regelmatig. Daardoor blijft de informatie up-to-date en worden fouten of fraude snel verbeterd. De betrouwbaarheid van Wikipedia doet al niet meer onder voor de informatie die je in de Encyclopedia Britannica kunt vinden. Maar blijf als gebruiker kritisch en check informatie die belangrijk voor jou is, door op internet of in boeken te zoeken naar bronnen die de informatie kunnen bevestigen. Het is een geweldig startpunt van je zoektocht, vooral door de vele verwijzingen in de tekst.

Je hebt gezocht op internet en je komt op een webpagina waarop precies die informatie staat die je zoekt. Maar hoe weet je of die informatie betrouwbaar is? Stel jezelf de volgende vragen als je informatie gevonden hebt:
Eén bron is geen bron: zijn er meer websites of andere bronnen die hetzelfde antwoord geven?
Van wie is de website: een commercieel bedrijf, een particulier, een universiteit? Kijk eens bij ‘About us’, ‘Over ons’, de Help-pagina, ‘Info’.
– Kun je in contact komen met de aanbieder via bijvoorbeeld e-mail, Twitter of Facebook
Wat wil de aanbieder? Verkopen, informeren of propageren? Is de tekst neutraal, informatief, opruiend?
– Staan er veel fouten in de tekst? Zo ja, vraag je dan af of de aanbieder überhaupt wel zorgvuldig is
– Kun je vanuit deze website doorlinken naar andere websites over hetzelfde onderwerp, en naar wat voor websites kun je doorlinken
– Hoe actueel is de informatie: staat er op de webpagina een datum waaraan te zien is wanneer de informatie voor het laatst bijgewerkt is.

Copyright

Stel je hebt een prachtige foto gemaakt en die op je blog gepubliceerd. Mag een ander dan zomaar jouw foto gebruiken en mag jij zomaar foto’s van een ander gebruiken op jouw website? Bij alles wat je op internet publiceert en gebruikt dien je met copyright of het auteursrecht rekening te houden. De wetgeving op het auteursrecht is enorm complex en niet iets waar je door in de problemen wilt komen. “Maar het staat op internet, dus is het openbaar” is een te simpele redenatie. Ook al deelt iemand zijn foto’s op internet, de maker is en blijft de intellectueel eigenaar. Kort door de bocht: “de foto die ik gemaakt heb is van mij en daar mag jij niets mee, tenzij ik je daar toestemming voor geef.”

Kijk daarom goed of de fotograaf heeft aangegeven of je de foto mag hergebruiken. Als je bij de foto of een ander creatieve uiting “© alle rechten voorbehouden” ziet staan dan mag je het desbetreffende materiaal niet kopiëren en hergebruiken.

Steeds meer mensen lopen tegen de beperking van het copyright aan. Een aantal juristen ontwikkelde een alternatief internationaal copyrightsysteem en noemde dit “Creative Commons“. Met Creative Commons kan de aanbieder van informatie verregaand bepalen wat een ander met zijn materiaal mag doen. Jij kunt hier ook van gebruik maken. Kijk hier zelf ook eens naar als je foto’s publiceert op internet: wat wil je zélf dat er met jouw foto’s gedaan mag worden?

Netiquette

Er wordt veel gesproken over een gebrek aan fatsoen op internet, waarbij velen meteen zullen denken aan het taalgebruik op sites als GeenStijl. Om discussies in goede banen te leiden en zaken niet uit de hand te laten lopen hebben heel veel sites gedragsregels op hun site gepubliceerd. Overtreed je die regels dan wordt je reactie of bericht verwijderd en in het ergste geval mag je niet meer deelnemen aan de site (een “ip-ban”). Kijk maar eens naar de gedragsregels van Geenstijl die niets aan duidelijkheid te wensen overlaten.

Veel sites hebben dus eigen gedragsregels opgesteld. Je bent in principe vrij om te doen en te laten wat je wilt op internet, zolang het maar binnen de juridische grenzen van de wet blijft. Er zijn echter wel degelijk gedragsregels bedacht. Dit zijn de Tien Geboden voor de internet-burger (‘Netizen’).

  1. Denk aan het menselijke aspect achter de computer.
  2. Houd online dezelfde gedragsstandaard aan als in het gewone leven.
  3. Weet waar je bent in cyberspace; pas je toonzetting aan bij de omgeving waar je op bezoek bent.
  4. Respecteer tijd en bandbreedte van de gebruiker.
  5. Zorg ervoor dat je je goed presenteert online.
  6. Deel deskundige kennis.
  7. Help mee aan het binnen de perken houden van ‘flames‘ en laat emotionaliteit voor wat die is.
  8. Respecteer de privacy van anderen.
  9. Maak geen misbruik van je macht.
  10. Vergeef andere mensen hun fouten.


Privacy op internet

Heb je wel eens je eigen naam met Google opgezocht? Wat leverde het aan resultaten op? Was je verrast over het resultaat? Of schrok je over wat er allemaal te vinden was? Het lijkt alsof privacy niet meer zo belangrijk is op internet, het tegendeel is echter waar. Je zult je bewust moeten zijn wat je allemaal van jezelf op internet blootgeeft. Zet je die foto van jezelf in badpak nou wel of niet op je Facebook profiel? Is het handig om te melden dat je ruzie met je baas hebt? Had je je telefoonnummer nou wel of niet moeten opgeven? Zomaar een paar vragen die je jezelf stelt als je op sociale websites als Facebook actief bent, of als je een webformulier invult, een account aanmaakt of gegevens moet achterlaten. Veiligheid op internet begint bij jezelf.

 

We willen je graag wat tips meegeven:
– Wees je er altijd van bewust wat je aan gegevens op een website achterlaat. Denk hierbij aan je naam, adres en telefoon, nummers van bankrekeningen, creditcard, paspoort, je BSN-nummer. Geef nooit wachtwoorden of pincodes af. En: bij twijfel: niet doen!
– Zie je het nut niet in geef dan onzin op. Is een telefoonnummer niet noodzakelijk tik dan gewoon 0123456789 in, geef een gefingeerde geboortedatum op of geef een niet bestaande naam op.
– Je bent niet alleen verantwoordelijk voor je eigen privacy, maar ook voor die van een ander. Stelt de ander er wel prijs op als je een foto van hem of haar met naam op het net zet? Heeft de ander gekozen voor een schuilnaam, ga hem of haar dan niet aanspreken met zijn of haar echte naam. Respecteer de keuzes en privacy van de ander.
– Schrijf je onder je eigen naam of gebruik je een pseudoniem?
– Zoals gezegd, aanmelden is zo gedaan. Maar hoe kom je weer van je account af? Zelden wordt die informatie gegeven, maar als je op Google zoekt met de termen ‘naamvandewebsite delete account’ kom je wel tips tegen.

Lees meer over dit onderwerp in het artikel over online privacy.

Veiligheid op internet
Tot slot nog een paar tips die je veiligheid kunnen vergroten tijdens het surfen.
– Beveiligde websites beginnen met ‘https//’. Soms wordt de url-balk groen en zie je een slotje naast de url-balk.
– Kies een sterk wachtwoord en verander regelmatig je wachtwoord.
– Installeer programma’s om je te beschermen, zoals een firewall, een antispywareprogramma en een virusscanner. Installeer de updates en vernieuw ze elk jaar.
– Denk na voor je klikt. De meeste virussen worden door de gebruiker zelf geactiveerd, door een bestand met een virus aan te klikken en te openen of te installeren.
– Werk je op een publieke computer (bijvoorbeeld in de bibliotheek), meld je altijd af, log altijd uit.

Lees meer over dit onderwerp in de twee artikelen over veilig online (1) en (2).

Achtergrondinformatie
Netkwesties is een site over internet, ict, media en samenleving met achtergrondartikelen, beschouwingen, columns en commentaren van deskundigen.
Nederland veilig Een site van de overheid vol informatie en tips over veilig internetten.
– In 2012 startte de Nederlandse overheid met de website Alert Online. Daarop vindt u 10 tips om op te letten bij het internetten.
Mediawijzer geeft informatie over alle zaken die te maken hebben met het vinden, begrijpen en maken van media.
De Big Brother Awards Met de Big Brother Awards worden elk jaar personen, bedrijven, overheden en voorstellen te kijk gezet die het afgelopen jaar bij uitstek controle op burgers en inbreuken op privacy hebben bevorderd. De Big Brother Awards worden uitgereikt door Bits of Freedom.
De Wet bescherming persoonsgegevens Welk recht heb je op privacy en hoe is dat in de wet geregeld.
– Op de site van de autoriteit persoonsgegevens vindt u informatie en antwoorden op vragen over de bescherming van uw persoonsgegevens
De Consumentenbond informeert je met de campagne ‘Laat je niet hacken’ over de risico’s van internet
– Mag je een artikel of foto zomaar overnemen? Het auteursrecht eenvoudig uitgelegd op Frankwatching.

Speciaal voor ouders en kinderen:
Mijn kind online is een kennis- en adviescentrum over jeugd en (nieuwe) media dat tot doel heeft inzicht te bieden in de mogelijkheden van nieuwe media en het verantwoord gebruik daarvan.

Print Friendly, PDF & Email

Reacties zijn gesloten.